Wielkie Tyrnowo

Wielkie Tyrnowo (Weliko Tyrnowo) odegrało niezwykłą rolę w historii Bułgarii. Malownicze domy tego miasta carów zwisają nad stromymi zboczami wąwozu, którym płynie rzeka Jantra.

Ruiny twierdzy Carewec, nieomal otoczone przez rzekę, przypominają o czasach Drugiego Państwa Bułgarskiego (1185-1393), którego Weliko Tyrnowo było stolicą. Na północny zachód, po drugiej stronie przepaści wznosi się wzgórze Trapezica, ongiś siedziba szlachty i dworu. Jego podnóże zamieszkiwali rzemieślnicy i kupcy. W okolicy wznoszą się wczesnośredniowieczne cerkwie. Na Świętej Górze (Sveta Gora), w miejscu obecnego uniwersytetu, działały kiedyś klasztory. Wąskie ulice dawnego Wielkiego Tyrnowa zdobią budynki w stylu bułgarskiego odrodzenia narodowego; współczesna część miasta ciągnie się na zachód. Jest to jedno z tych miast, których nie wolno pominąć, zwiedzając Bułgarię: nigdzie nie można lepiej doświadczyć potęgi dawnej wielkiej Bułgarii. A ponieważ, mówiąc o Tyrnowie, zwykle cytuje się pewnego franciszkanina, który miał za zadanie to miasto opisać, powtórzmy jego słowa: “Tego się nie da wyrazić”.

Naprzeciw hotelu Jantra, przy ulicy Stefana Stambołowa, widoczne są schody, prowadzące na kolorową, pełną malowniczych uliczek dzielnicę Waroszę. Idąc w górę, skręcając w lewo, a następnie schodząc w dół kamienną ulicą Rakowskiego – tutaj bułgarscy rzemieślnicy mają swoje sklepiki – przy numerze 17 znajdziemy zespól budynków Chadżi Nikoły (1858 r.), najbardziej znane budowle w stylu bułgarskiego odrodzenia narodowego. Wzdłuż ulicy, poniżej Rakowskiego, stoją olbrzymie domy, a sama ulica kończy się cerkwią.

Teraz należy powrócić do hotelu Jantra i udać się na wschód, idąc na prawo ul. Iwana Wazowa aż do Muzeum Bułgarskiego Odrodzenia Narodowego (nieczynne we wtorki i w okresie od listopada do marca). Muzeum znajduje się w gmachu dawnego ratusza tureckiego (1872 r.), to duży, niebieski budynek widoczny naprzeciw. Warto przyjrzeć się kamiennemu budynkowi z sześcioma łukami, stojącemu za muzeum. W podziemiu, w dół po schodach, pomiędzy obu budynkami, mieści się Muzeum Archeologiczne (nieczynne w poniedziałki). Idąc ulicą na lewo, dochodzi się do wejścia do twierdzy na wzgórzu Carewec (czynne codziennie 8.00-19.00; 2500 lewów), splądrowanej i spalonej przez Turków w 1393 r. z odbudowanej tu patriarchalnej cerkwi Wniebowstąpienia św. Bogurodzicy na szczycie wzgórza rozciągają się ciekawe widoki na okolicę. Tuż poniżej na północ, obejrzeć można fundamenty rozciągającego się na trzech tarasach pałacu carskiego. Z pałacu tego rządziło cesarstwem 22 sukcesyjnych władców. Dalej na północ jest urwisko, wznoszące się dokładnie nad dużą fabryką. Dawniej była to Skała Straceń; strącano z niej w nurty Jantry zdrajców. Na południowym krańcu twierdzy znajduje się wieża Baldwina (odbudowana w 1932 r.). Po pokonaniu w 1205 r. Cesarstwa Łacińskiego, skleconego na gruzach Bizancjum, uwięziono w niej cesarza Baldwina I Flandryjskiego. Wcześniej obcięto mu ręce i nogi…